Struktura i kompozycja „Szewców” ostatnidzwonek.pl
      Szewcy | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Szewcy

Struktura i kompozycja „Szewców”

Groteskowy dramat Witkacego Szewcy to utwór o przejrzystej, uporządkowanej konstrukcji, acz niezwykle złożony i bogaty w swojej formie. Mimo tego od początku zaskakuje złożonością nastrojów i kategorii estetycznych, jest tak oryginalny w formie, że wymyka się próbom klasyfikacji i porównań.

Dramat zbudowany jest z trzech aktów, bez podziału na sceny. Tekst właściwy utworu został poprzedzony listą występujących w nim osób, które scharakteryzowano w kilku słowach (wiek, wygląd, strój, nazwisko, zajmowana funkcja, zawód), na przykład „bardzo przystojne, morowe, młode szewskie chłopy”. Najwięcej miejsca autor poświęcił postaci Roberta Scurv’ego, nie szczędząc mu ironicznych i uszczypliwych uwag. Czytamy na przykład na początku, że Prokurator to: „twarz szeroka, zrobiona jakby z czerwonego salcesonu, w którym tkwią inkrustowane, błękitne jak guziki od majtek oczy. Szczęki szerokie - pogryzłyby na proszek (zdawałoby się) kawałek granitu. Strój żakietowy, melonik. Laska ze złotą gałką (tres dmod)”.

Witkacy zawsze przywiązywał dużą wagę do szczegółowych didaskaliów, sugerujących intencje autorskie reżyserowi, scenografowi czy aktorom.

Każdy akt rozpoczyna tekst poboczny (didaskalia). Autor szczegółowo określił w nim wygląd pomieszczenia, dochodzące odgłosy oraz wymienił postaci inaugurujące daną część utworu. Te fragmenty stanowią najobszerniejsze didaskalia. Drobiazgowo opisują to, czego nie można wyrazić w partiach dialogowych. Po zamachu na Sajetana czytamy: „Dostaje w łeb siekierą od I Czeladnika i wali się z wyciem na ziemię... Czeladnicy i Księżna układają go na worze baranim (jak w izbie Lordów), co leżał od początku na pierwszym planie, czort wie po co. Czynią to, aby Sajetan mógł swobodnie się przed śmiercią wygadać. Przed nim na stoliczku (który też tam stał) leży dychające serce na tacy”.

Didaskalia określają przestrzeń utworu. Czytelnik dowiaduje się z nich, że warsztat szewski „może być dowolnie fantastycznie urządzony”, że mieści się na tle „dalekiego krajobrazu”, gdzieś „wysoko ponad doliną w głębi, jakby na górach wysokich był postawiony”, a w wiezieniu urządzono „salę przymusowej bezrobotności”.


Cechami kompozycji i struktury omawianego dzieła są współistniejące i przeplatające się tragizm, komizm, groteska. Nie bez przyczyny sztuka nazywana jest przecież dramatem różnorodności, a nawet sprzeczności formalnych i ideowych.

Lesław Eustachiewicz, zgadzając się ze stanowiskiem Michała Głowińskiego, stwierdza, że: „Witkacy posługuje się stylem burleski, czyli tego rodzaju formy komicznej, która o wydarzeniach poważnych mówi stylem wulgarnym”, po czym uzupełnia swą wypowiedź informacją, że w taki sposób Rabelais napisał swoje słynne renesansowe dzieło krytykujące ówczesną rzeczywistość społeczno-polityczną. Autor opracowania dzieła Witkacego zwrócił także uwagę na „system trójkowy”, charakterystyczny dla techniki autora „Szewców”. Chodzi o to, że w utworze występuje trzech szewców, trzy klasy społeczne, trzy ideologie polityczne, rewolucje i akty!

Trójkowość kompozycji i struktury dramatu jest w pewnym stopniu cechą magiczną. Daniel Gerould, autor pozycji Egzotyczność u Witkacego, także doszukał się w dziele innych elementów „niezwykłych”. Wyliczył fragmenty, w których pada słowo „magia” oraz nadał im odpowiednią funkcję: „W I akcie Szewców Scurvy mówi, że „jeszcze nie wygasła magiczna wartość słów” i że „zbawi świat jednym magicznym słowem”. Witkacowskie postacie nie ustają w poszukiwaniu siły, dzięki której będą mogły narzucić innym swoje poglądy na temat samych siebie i świata. Usiłują tego dokonać różnymi środkami – za pomocą seksu, pieniędzy, wiedzy, filozoficznej dysputy – i te właśnie środki nabierają cech magii mającej zdolność hipnotyzowania i ujarzmiania innych. Siła kierowania innymi leży przede wszystkim w „magicznej wartości słów”, słów, którym towarzyszą gesty i zaklęcia”.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Dramat Witkacego składa się z:
a) trzech aktów, podzielonych na „podakty”
b) trzech aktów, podzielonych na równą ilość scen
c) trzech aktów, bez podziału na sceny
d) trzech aktów, podzielonych na nierówną ilość scen
Rozwiązanie

Złota siekiera jest aluzją do:
a) złotego sztyletu
b) złotego miecza Damoklesa
c) złotego rogu
d) złotego runa
Rozwiązanie

Trójkowość kompozycji i struktury dramatu jest w pewnym stopniu cechą:
a) beletrystyczną
b) magiczną
c) cykliczną
d) matematyczną
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Szewcy” – streszczenie szczegółowe
Streszczenie „Szewców” w pigułce
Biografia Stanisława Ignacego Witkiewicza
Geneza „Szewców”
Problematyka „Szewców”
Czas i miejsce akcji „Szewców”
Język „Szewców” Witkacego
Struktura i kompozycja „Szewców”
Czysta Forma Witkacego
Problematyka władzy w „Szewcach” Witkacego
Krytyka ustrojów politycznych w „Szewcach” Witkacego
Obraz rewolucji w „Szewcach” Witkacego
Interpretacja tytułu „Szewców”
Motywy literackie obecne w „Szewcach”
Nuda i Nienasycenie w „Szewcach”
Biogram życia i twórczości Witkacego
Sceniczne dzieje „Szewców” dawniej i dziś
O Witkacym powiedzieli...
Cytaty z Witkacego
Najważniejsze cytaty „Szewców”
Bibliografia




Bohaterowie
Charakterystyka Księżny Iriny Wsiewołodownej Zbereźnickiej-Podberezkiej
Charakterystyka Sajetana Tempe
Charakterystyka prokuratora Scurviego
Charakterystyka pozostałych bohaterów „Szewców”





Tagi:
• Teoria czystej formy • Witkacy biografia • Życiorys Witkacego • Władza w Szewcach • Szewcy problematyka • Szwewcy jako dramat o rewolucji • Sajetan Tempe • Szewcy Witkacego • Opracowanie Szewców • bohaterowie Szewców • Systemy polityczne w Szewcach