Obraz rewolucji w „Szewcach” Witkacego
© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga|
Reklamy OnetKontekst |
Po pierwsze rewolucja w konsekwencji niemal zawsze pociąga za sobą jeszcze bardziej gwałtowną i krwawą kontrrewolucję. W Szewcach widać to za każdym razem, gdy dochodzi do zamiany władzy. Im bliżej końca dramatu, tym rewolty są coraz bardziej brutalne. Poczynając od aresztowania szewców przez „Dziarskich Chłopców” do zabójstwa Sajetana przez Hiper-Robociarza. Kolejnym bardzo ważnym prawidłem wskazanym przez Witkacego jest fakt, iż na rewolcie najbardziej korzystają zwierzchnicy, a nie ci, którzy ją przeprowadzają. W dramacie widać to na przykładzie Towarzyszy X i Abramowskiego, którzy jednym rozkazem przejmują władzę zdobytą siłą przez Hiper-Robociarza. Co ciekawe, oni sami zdają sobie sprawę, iż wkrótce utracą panowanie: „Szkoda, że my sami nie możemy być automatami”.
Trzecią i powszechnie znaną zasadą, którą można zaobserwować przy każdej rewolcie jest zasada: „Rewolucja pożera własne dzieci”. Witkacy ukazał w dramacie, iż zawsze po dokonanym przewrocie w obozie zwycięskim dochodzi do sporów o sprawowanie władzy. Uwidocznił to na przykładzie Szewców, których przywódca Sajetan cudem przeżył zamach z rąk I Czeladnika. Uderzenie siekierą w głową w prawdzie nie zabiło Tempe, ale pozbawiło go przytomności i władzy. Ostatnim spostrzeżeniem Witkacego na temat rewolty jest kwestia zamiany poglądów rewolucjonistów, gdy ci już znajdą się u władzy. Dostrzegł to Sajetan, kiedy jego Czeladnicy, wcześniej przepełnieni wzniosłymi ideałami równości zaczęli upajać się władzą i związanymi z nią przywilejami i wygodami.
Lesław Eustachiewicz dostrzegł, iż „prócz trzech bezpośrednio prezentowanych rewolucji jest jeszcze jedna, najgłębiej ukryta, wobec której inne są tylko pozorne”. Badacz wskazuje, iż Witkacy przestrzegał przed tajemniczymi „nimi”. „Oni” stanowią niewypowiedziane zagrożenie, prawdopodobnie chodzi o Towarzyszy X i Abramowskiego. Czeladnicy w swojej rozmowie wydają się obawiać, iż właśnie „oni” wkrótce przejmą władzę. Pierwszy z nich oświadczył: „Nieskończona drabina tajnych rządów, superpozowanych jednych nad drugimi, nie istnieje!”, na co drugi odpowiedział: „To nie wiadomo jeszcze, jak to jest z tymi tajnymi rządami. Może są i w naszej strukturze społecz...”. Urwane zdanie oznacza, iż Czeladnik dokonał autocenzury. Pierwszy z nich dodał wtedy: „Dobrze jest, jak jest! Nie myśleć nic, bo śmierć z przerażenia nad samym sobą czai się zza każdego węgła”. Kogo dotyczyła przestroga Witkacego? W tym wypadku warto odnieść się do biografii, a raczej śmierci autora Szewców, który na wieść o wkroczeniu do Polski sowietów pozbawił się życia…
|
Zobacz inne artykuły:
Tagi:
• Teoria czystej formy • Witkacy biografia • Życiorys Witkacego • Władza w Szewcach • • Szewcy problematyka • Szwewcy jako dramat o rewolucji • • Sajetan Tempe • Szewcy Witkacego • Opracowanie Szewców • bohaterowie Szewców • Systemy polityczne w Szewcach